💡 Tóm tắt nhanh: Đau họng (viêm họng) chủ yếu do nhiễm vi-rút (cảm lạnh, cúm, COVID-19) hoặc vi khuẩn (liên cầu khuẩn). Bệnh đặc trưng bởi cảm giác đau, vướng, khó nuốt. Người lớn và trẻ em có các biểu hiện đi kèm khác nhau. Hầu hết các trường hợp do vi-rút sẽ tự khỏi, nhưng nếu đau họng kèm sốt cao, sưng hạch bạch huyết hoặc nổi đốm đỏ, bạn cần đi khám bác sĩ để được kê đơn kháng sinh kịp thời.
Đau họng xảy ra khi hầu họng (phía sau cổ họng) của bạn bị viêm. Tình trạng viêm họng này thường là dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang bị nhiễm vi-rút đường hô hấp như cảm lạnh, cúm mùa hoặc là một trong những triệu chứng phổ biến của COVID-19.
Bên cạnh vi-rút, đau họng còn do nguyên nhân vi khuẩn (viêm họng liên cầu khuẩn do Streptococcus pyogenes gây ra), trường hợp này bắt buộc phải điều trị bằng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.
Ở những vùng có khí hậu phân hóa, bệnh viêm họng do vi-rút thường bùng phát mạnh vào mùa đông và đầu mùa xuân. Vi-rút lây lan nhanh qua các giọt bắn lơ lửng trong không khí khi người bệnh hắt hơi hoặc ho. Rất may mắn, đối với người có hệ miễn dịch khỏe mạnh, viêm họng do vi-rút thường sẽ tự thuyên giảm.
1. Các Nguyên Nhân Khác Gây Ra Đau Họng
Ngoài vi-rút và vi khuẩn, hiện tượng ngứa rát và đau họng còn có thể xuất phát từ các yếu tố môi trường và sinh lý sau:
- Bệnh lý tiêu hóa: Trào ngược axit dạ dày thực quản (GERD).
- Dị ứng: Phản ứng với nấm mốc, mạt bụi, lông thú cưng hoặc phấn hoa.
- Yếu tố môi trường: Không khí trong nhà quá khô (đặc biệt khi dùng máy lạnh thường xuyên).
- Chất kích thích: Tiếp xúc với ô nhiễm không khí, hóa chất độc hại, khói thuốc lá, ăn thức ăn quá cay nóng hoặc lạm dụng rượu bia.
- Tổn thương cơ học: Căng cơ, xước niêm mạc họng do la hét hoặc hát to trong thời gian dài.
- Nguyên nhân nghiêm trọng khác: Bệnh lý suy giảm miễn dịch (HIV) hoặc cảnh báo sớm của ung thư vòm họng.
2. Triệu Chứng Đau Họng Điển Hình
Triệu chứng ở người lớn
Tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, ngoài cảm giác đau rát cổ họng, người bệnh có thể gặp các biểu hiện đi kèm như:
- Ho, sổ mũi, khàn tiếng.
- Khó nuốt, vướng nghẹn ở cổ.
- Sốt, nhức đầu, nhức mỏi và đau nhức cơ thể.
- Amidan sưng đỏ (Viêm amidan).
- Viêm sưng các tuyến (hạch bạch huyết ở cổ).
- Cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa.
Triệu chứng ở trẻ em
Trẻ nhỏ có sức đề kháng yếu nên khi bị đau họng, các triệu chứng có thể diễn biến phức tạp hơn. Cần đặc biệt chú ý nếu trẻ có các dấu hiệu:
- Khó thở, thở khò khè.
- Chảy nước dãi nhiều bất thường (do trẻ không thể nuốt).
- Ho khạc ra đờm có lẫn máu.
- Phát ban trên da.
- Đau nhức hoặc sưng tấy các khớp.
3. Khi Nào Cần Đi Khám Bác Sĩ?
Bạn không nên chủ quan tự điều trị tại nhà nếu nghi ngờ mình bị viêm họng liên cầu khuẩn. Hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu xuất hiện các triệu chứng báo động sau:
- Sốt cao không hạ.
- Đau họng bùng phát đột ngột và dữ dội.
- Cực kỳ đau và khó khăn khi thực hiện động tác nuốt.
- Sưng to các hạch bạch huyết ở cổ.
- Amiđan sưng tấy, tấy đỏ, có mủ trắng.
- Xuất hiện các đốm đỏ xuất huyết trên vòm miệng.
Tại cơ sở y tế, bác sĩ sẽ thực hiện xét nghiệm gạc họng (lấy mẫu dịch ở phía sau cổ họng) để kiểm tra vi khuẩn. Nếu nguyên nhân là do vi khuẩn, bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng sinh (thường kéo dài 10 ngày). Lưu ý: Bạn phải tuân thủ uống đủ và hết liều kháng sinh ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm sau vài ngày để tránh tình trạng kháng thuốc.
4. Cảnh Báo Khi Dùng Thuốc Trị Đau Họng Cho Trẻ Em
Hệ thống y tế luôn khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để được tư vấn chính xác thay vì tự ý mua thuốc. Nếu sử dụng thuốc không kê đơn, hãy ghi nhớ các nguyên tắc sinh tử sau:
- Tuyệt đối không dùng Aspirin cho trẻ em (nguy cơ mắc hội chứng Reye chết người).
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi: Chỉ dùng Acetaminophen để hạ sốt/giảm đau theo chỉ định.
- Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên: Có thể dùng Acetaminophen hoặc Ibuprofen với liều lượng phù hợp cân nặng.
- Không dùng thuốc ho hoặc thuốc cảm lạnh cho trẻ dưới 4 tuổi. Đối với trẻ lớn hơn, cần có sự tham vấn của bác sĩ nhi khoa về loại thuốc và liều lượng an toàn.
5. Giải Pháp Thảo Dược Hỗ Trợ Làm Dịu Cổ Họng Tại Nhà
Bên cạnh các biện pháp y khoa, việc giữ cho cổ họng luôn sạch sẽ và ẩm mượt là chìa khóa để đẩy lùi triệu chứng ngứa rát nhanh chóng. Việc sử dụng các sản phẩm xịt họng từ thiên nhiên đang là xu hướng được ưa chuộng nhờ tính an toàn và tiện lợi.
👉 Hãy tìm hiểu ngay sản phẩm Nano Thảo Dược Xịt Miệng Sagucha
Th/S Hóa Hợp Chất Hữu Cơ Phạm Thành Lộc